Ordboka

Lurer du på kva eit oppmodingsvedtak er eller kva ein meiner med opplysningsplikt? Her finn du forklaring på omgrep som ofte vert brukte i politikken.

Vel bokstav

D

  • daddelvedtak (kritikkvedtak)

    (daddelvotum) den sterkaste forma for kritikk Stortinget kan retta mot ein statsråd utan å erklæra mistillit. Vert òg kalla kritikkvedtak.
  • dagsorden

    liste over dei sakene som skal handsamast på eit møte.
  • debatt

    nesten alle saker som Stortinget handsamar, vert diskuterte i salen før ei eventuell avrøysting. Vanlegvis er det komiteen som har handsama saka, og den statsråden saka vedkjem, som deltek i debatten. Det vert skrive referat frå alle debattane.
  • delegera

    overføra eller overdra makt, vanlegvis frå eitt offentleg organ til eit anna (til dømes frå Stortinget til regjeringa eller departementa).
  • demokrati (folkestyre)

    representativt demokrati: Folket vel representantar som handlar på vegner av folket og dermed sikrar interessene til veljarane og står til rette for veljarane ved neste val. Direkte demokrati: Folket kan ta stilling til konkrete saker gjennom val, som i folkerøystingar.
  • departement

    sentral administrasjon av eit fagområde (til dømes Finansdepartementet), under leiing av ein statsråd.
  • direktorat

    forvaltningsorgan med ein direktør som sjef; ein del av statsadministrasjonen. Det finst to hovudtypar: 1) direktorat som avgjer saker dels på sjølvstendig og dels på statsrådens ansvar, og 2) direktorat som tek alle avgjerder sjølvstendig og på eige ansvar.
  • dobbeltrøyst

    ved røystelikskap avgjer dobbeltrøysta til presidenten. Elles deltek presidenten i voteringa etter dei same reglane som andre representantar.
  • dokument (dok.)

    nemning på ein serie med publikasjonar som vert handsama i Stortinget. Framlegg til saker som kjem frå representantane sjølve, vert lagde fram som dokument. Riksrevisjonen legg òg fram sine saker for Stortinget som dokument.
  • drøftingar (forhandlingar)

    samtalar/diskusjonar. I Stortinget er det ofte drøftingar mellom partia om ulike politiske spørsmål, blant anna for å prøva å danna fleirtal for politiske alternativ i fagkomiteane.