
Gonagas Haakona váli dahkan skábmamánu 26. beaivvi 1905. Govva: Oslo Bymuseum/Wilse.
Gonagasa váli dahkan Stuorradikkis
Go gonagas álggaha doaimmas truvdnomolsuma maŋŋil, de galgá son vuordnut Stuorradikkis.
Vuođđolágas § 9 čuožžu ahte go gonagas, válddálažžan, oassálastá ráđđehussii, de son dahká čuovvovaš váli Stuorradikkis: «Mun lohpidan ja vuortnun ahte áiggun ráđđet Norgga gonagasriikka konstitušuvnna ja lágaid mielde, veahkehehkos Ipmil buotveagalaš ja buotdiehtti mu!».
Viidáseappot čuožžu: «Jus Stuorradiggi ii leat čoahkis dan áiggis, de dahkkojuvvo válli čálalaččat stáhtaráđis ja gonagas geardduha dan allamenolaččat vuosttaš stuorradikkis.»
Konstitutionála monarkiija
Seremoniija deattuha ahte Norga lea konstitutionála monarkiija mas Vuođđolága mearrádusat gáržžidit monárkka fámu ja válddi.
Girjjis «Grunnloven – historisk kommentarutgave 1814–2020» čállá jurista ja ovddeš siviilaáittardeaddji Arne Fliflet čuovvovaččat gonagasa váli dahkama birra:
«Cealkit oskkáldasvuođa- dahje dahkat váli lea min Vuođđolága mielde dehálaš konstitutionála dahku. Dat galgá gokčevaččat, unnán ja deaivilis sániiguin dovddahit lohpádusa mii álo galgá leat vuođđun dasa maid lohpideaddji áigu dahkat dan posišuvnnas, mas son galgá doaibmat. Dás lea sáhka rievttálaš geatnegahtti julggaštusas mas sáhttet leat mearkkašahtti váikkuhusat jus lohpádus ii addojuvvo dahje rihkkojuvvo. Norgga rievttis geatnegahttá gonagas iežas vuordnuma bokte čuovvut riikka Vuođđolága ja lágaid.» (Universitetsforlaget 2021).

Gonagas Olav dagai váli Stuorradikki allamenolaš rahpamis ođđajagemánu 20. beaivvi 1958:s. Stuorradiggesále lei dalle ođđahuksema ja viiddideami vuolde, ja seremoniija dollojuvvui danin láhkadiggesáles. Govva: Stortinget/Nordby.
Váli dahkamat 1814 rájes
Go Christian Frederik šattai gonagassan Eidsvoldas 1814:s, de dagai son iežas oskkáldasvuođalohpádusa – váli – Riikkačoagganeapmái. Váli maid Carl XIII (geas lei namma Carl II Norggas) dagai, logai ruvdnoprinsa Carl Johan fránskkagillii Stuorradikki čoahkkimis skábmamánu 10. beaivvi 1814. Prinsa Oscar (maŋŋil Oscar I) logai dan maŋŋil váli ruoŧagillii.
Carl Johan dagai váli dušše čálalaččat stáhtaráđis go son šattai gonagas 1818:s.
Go Carl Johan jámii 1844:s, ii lean Stuorradiggi čoahkis. Dat čoahkkanii fas easkka 1845:s, ja dan allamenolaš rahpamis lei gonagas Oscar I fárus. Čoahkkimis doalai son truvdnosártni, ja son geardduhii dan váli maid son ovdal lei addán čálalaččat Stockholmma šloahtas go válddii doaimma badjelasas.
Maŋŋil go gonagas Oscar I jámii 1859:s, de šattai Carl IV gonagassan, ja son deaivvadii Stuorradikkiin allamenolaš rahpama oktavuođas seamma jagi. Doppe son geardduhii dan váli maid ovdal lei čálalaččat addán Stockholmmas. Seammá dahkkojuvvui go Oscar II šattai gonagassan 1872:s – son geardduhii čálalaš váli go álggahii truvdnosártni.
Gonagas Haakon VII dagai váli njuolga Stuorradikkis skábmamánu 27. beaivvi 1905. Go Olav V válddii truvnnu badjelasas Haakon VII maŋŋel, de son dagai váli stáhtaráđis. Son geardduhii dan Stuorradikki allamenolaš rahpamis ođđajagemánus 1958:s.

Gonagas Haralda váli dahkan ođđajagemánu 21. beaivvi 1991. Govva: Jan Greve/Scanfoto.
Go gonagas Olav V jámii 1991:s lei Stuorradiggi čoahkis, ja gonagas Harald V sáhtii danin dahkat váli njuolga Stuorradikkis njeallje beaivvi maŋŋil eretvádjoleami, ođđajagemánu 21. beaivvi. Son logai čuovvovačča:
«Mun lohpidan ahte áiggun ráđđet Gonagasriikka Norgga dan konstitušuvnna ja lágaid mielde, veahkehehkos Ipmil buotveagalaš ja buotdiehtti mu.
Stuorradiggepresideanta! Dán vuosttaš čoahkkimis álbmotválljejuvvon áirasiid ja mu, Norgga gonagasa gaskkas, háliidan dovddahit doaivaga ahte dat buorre oktavuohta mii lea leamaš Stuorradikki ja mu áhči gaskkas, ja ovdal dan Stuorradikki ja mu ádjá gaskkas, sáhttá bisuhuvvot ja viidáset ovddiduvvot daid doaimmaid ektui mat riikkas ovddos guvlui leat.
Dronnet ja mun duođaštetne ahte moai letne olahanmuttus doaimmahit iežame barggu riikka ja álbmoga ovddas. Ja dán árbevierus lean maiddái mun Norgga gonagassan válljensátnin váldán ‘Buot Norgga ovddas’.»
Maŋemus ođasmahttojuvvon: 31.08.2026 09:42