Regjeringa gjer framlegg om lovregulering av ERIC-organisasjonsforma i ei særskild lov om konsortium for europeisk forskingsinfrastruktur (ERIC-lova).

ERIC-forordninga vart bindande for Noreg ved EØS-komiteen sitt vedtak 20. mars 2015 om innlemming i protokoll 31 til EØS-avtalen, jf. Stortinget sitt vedtak 21. mai 2015 på grunnlag av Prop. 80 S (2014–2015) Samtykke til godkjennelse av EØS-komiteens beslutning nr. 72/2015 av 20. mars 2015 om innlemmelse i EØS-avtalen av forordning (EF) nr. 723/2009 om Fellesskapets rettslige ramme for et konsortium for en europeisk forskningsinfrastruktur (ERIC-konsortium).

I proposisjonen syner regjeringa til at innlemminga av forordninga gir eit rettsleg rammeverk for norsk deltaking i det europeiske forskingsinfrastruktursamarbeidet, på lik linje med dei andre statane som tek del i EUs rammeprogram for forsking (Horisont 2020). Europeiske forskingsinfrastrukturar er – og vil bli – etablerte i mange land i Europa. Mange av desse brukar – eller vil ta i bruk – ERIC som organisasjonsform. For å kunne nytte ERIC-forma også i Noreg trengst det lovgjeving som gjennomfører forordninga i norsk rett.

Forordninga etablerer ein ny type organisasjonsform, som skal vere eit alternativ til det tunge instrumentet som internasjonal organisasjon etablert ved traktat er. Dette vil vere ei nyskaping òg i norsk rett. Eit ERIC skal vere eit eige rettssubjekt med rettsleg handleevne.

Eit viktig kjenneteikn ved eit ERIC er at det er sterkt knytt til det offentlege som eit verkty i den offentlege forskingspolitikken. Det skal berre nyttast for offentleg initierte og eigde felleseuropeiske forskingsinfrastrukturar. Medlemmene i eit ERIC er i all hovudsak statar, og det er Noreg som stat som vil vere norsk medlem. Eit ERIC i Noreg vil bli oppretta etter søknad frå Noreg. Det norske bidraget til finansieringa vil kome frå offentlege midlar.

Kunnskapsdepartementet ønskjer å tilby bruk av ERIC-forma for organisering av – for tida – to felleseuropeiske infrastruktursamarbeid der Noreg har tilbode vertskap. Bruk av ERIC-forma vil lette samarbeidet mellom Noreg og EU-statar. Slik vil norske deltakarar (forskingsinstitusjonar) i samarbeidet få same rammevilkår som samarbeidspartar i andre land, og høve til å posisjonere Noreg som vertsstat for felleseuropeisk forskingsinfrastruktur. Det å kunne tilby vertskap for infrastrukturar er viktig for å vere ein fullverdig partnar og bidragsytar til samarbeidet.

Regjeringa foreslår at det blir vedteke ei eiga ERIC-lov. Når det gjeld lovstruktur, er det ikkje heldig med små lover. På den andre sida er det ikkje bra å leggje saman lover som ikkje har noko felles. Det fins inga generell «organisasjonslov», heller ikkje ei «forskingslov».

Det vert i den samanhengen peika på at organisasjonsforma ERIC, fordi det har medlemer og ikkje eigarar, kanskje best kan verte samanlikna med eit samvirke. Det skal arbeide til beste for medlemene, men har ikkje eit økonomisk føremål. Den sterke tilknytinga til det offentlege er ein vesentleg forskjell frå samvirka. Det er ikkje naturleg å regulere ERIC i same lov som samvirke. Det er derfor behov for ei eiga lov.