Poliklinikk

Det dei fleste pasientane treng er oftast polikliniske tenester, altså ei utgreiing, kontroll eller behandling der du kan reise heim same dag. Nokre tenester er særs utstyrskrevjande og vil vere sentralt plasserte, medan dei fleste er råd å ha ved mindre sjukehus. Det vil vere til beste for pasientane om mest mogleg av slike tenester er tilgjengelege ved eige lokalsjukehus. Sidan det reduserer reisekostnadane og fråvær frå arbeid med meir er truleg samfunnsøkonomien i dette relativt god òg. Forslagsstillarane sitt mål er å ha lokalsjukehus med så breitt tilbod av tenester som råd utan å gå på bekostning av kvalitet og kompetanse, gjerne i ein kombinasjon mellom fysiske og digitale tenester.

Akuttfunksjonar

Mange akuttfunksjonar som krev innlegging har vorte sentraliserte på fagleg grunnlag. Krava til kvalitet, pasienttryggleik og spesialisering har auka og det har blitt for krevjande å ha nok kompetanse for ei lang rekkje oppgåver ved små lokalsjukehus. Men ein god del oppgåver kan framleis løysast best lokalt, som å ha siste del av eit lengre sjukehusopphald, få antibiotika for ein lungebetennelse og observasjon for dei som er for sjuke til å vere heime. Ein kan òg sjå for seg fleire ulike akuttilbod avhengig av lokale behov og føresetnader, frå det tradisjonelle «tredelte» sjukehuset med vaktordning for indremedisin, gynekologi/obstetrikk og generell kirurgi/ortopedi, via rein indremedisinsk vakt med støtte av anestesi som i Lærdal og på Nordfjordeid, til ordningar i samarbeid mellom indremedisinar/akutt- og mottaksmedisinar og allmennlegar som ein slags mellomting mellom kommunal akutt døgneining og dagens lokalsjukehus. Forslagsstillarane meiner det trengst ein gjennomgang av kva for modell som vil vere mest tenleg på dei forskjellige lokalsjukehusa i framtida og lage ein plan for dette.

Blod

God tilgang på blodprodukt kan vere avgjerande ved lang transport til næraste sjukehus som kan stoppe blødingar og vil vere ein viktig funksjon ved dei mindre sjukehusa også i distrikta. Sjukehus som ikkje er ein del av traumesystemet bør likevel vere ein del av forsyningskjeda for blodprodukt. Ein ber om at det greiast ut om tilbodet av blodprodukt er godt nok ved dei mindre sjukehusa, og kva forbetringar som kan styrke tilbodet og kjøpe tid for pasienten under transport til eit sjukehus med traumefunksjon. Ein bør analysere behovet for fullblod, 0/Rh-blod, plasma, erytrocyttkonsentrat og blodplater.

Ambulanseteneste

Det har vore ein trend der det har vore gjort omleggingar frå heimevakt til kasernert vakt i ambulansetenesta. Denne omlegginga har bidrege til kortare utrykkingstid frå basen og ein profesjonalisering av tenesta. Samstundes har omlegginga ført til at mange ambulansestadar har vorte lagd ned, og dermed lengre responstid i bygdene langt frå basane. Forslagsstillarane ynskjer å få utgreia ein kombinert ambulanseteneste. Ein kan til dømes sjå føre seg å ha «møteambulansar» der ein har heimevakt, kan hente pasienten heime og køyre i møte med ambulansepersonell frå basen som overtar pasienten og køyrer ambulanse og pasient heilt fram. Eit samarbeid med det lokale brannvernet bør vurderast. Ein vil då ha ei teneste som har mindre pasientfagleg kompetanse, men bidreg til at pasienten kjem raskare i kontakt med det kompetente teamet frå basen. Dette forslaget bør ikkje begrense utgreiinga av moglege modellar for raskare responstid med berekraftig ressursbruk.

Det er trong for ein analyse av responstidsmåla, i kva grad dei er oppnådd og om det er trong for endringar i utforming og oppfølging.

Ressursar og fordelingsnøkkel

Det har vore ein trend at nokre fleire krevjande pasientar har vore overført frå dei små helseføretaka til dei større, i tråd med nyare behandlingsprinsipp, og dermed har pasientbetalinga følgt med. Det er derimot ikkje lett å korrigere for dette ettersom beredskapen vil vere den same. I tillegg har nye krav til ambulansetenesta med kasernert vakt gjort det endå dyrare å drifte ambulansetenesta i distrikta. Krevjande tider, med høge byggekostnader, auka kostnader til personale og IT rammer dei mindre sjukehusa ekstra hardt. Etter forslagsstillarane sitt syn vert det ei underfinansiering av helseføretak med mykje spredtbygde område utan store sjukehus. Forslagsstillarane meiner dette må analyserast og ein må kome fram til ein fordelingsnøkkel som sikrar at dei mindre sjukehusa og ambulansetenesta har ressursar til å løyse dei oppgåvene dei får.

Samarbeid over føretaksgrenser

Det er ei utfordring med modellen ein har i dag at det vert «konkurranse» mellom helseføretaka der dei har grense mot kvarandre, spesielt grensene mellom regionhelseføretaka. Internfakturering mellom føretak er unødig byråkratisering og eit særs uheldig utslag av føretaksmodellen. Det vanskeleggjer å utvikle samarbeidet mellom sjukehusa for å gje eit mest mogeleg komplett tilbod til pasientane i regionen. Forslagsstillarane ber om at det utgreiast endringar som reduserer byråkrati og ressursbruk knytt til samarbeid på tvers av føretaksgrenser. Det bør bli lett å utvikle samordna tilbod mellom sjukehus over grensa, både med tanke på felles arbeidsavtaler og at ein har supplerande tilbod der det er relevant.

Lokalsjukehus, nærsjukehus, sjukestove og kommunal akutt døgnenhet

Forslagsstillarane ynskjer ei utgreiing av rolla til kommunal akutt døgntenesta til kommunane, og om det kan vere tenleg med ei ny nemning «nærsjukehus» på nokre av dei tilboda som ikkje har full akuttfunksjon med kirurgi/ortopedi, indremedisin og fødeavdeling. Det finst gode døme på halvannenlineteneste der sjukestove er kombinert med spesialisthelsetenestetilbod. Samstundes er det og døme der det kan synast som unødvendig dobling av tenestene mellom spesialisthelsetenesta og kommunen, utan dei tiltenkte gevinstane. «Full» akuttfunksjon med kirurgi, indremedisin og fødetilbod er ikkje lenger noko som finst på alle lokalsjukehus. Forslagsstillarane ynskjer fleire polikliniske, desentraliserte tilbod frå spesialisthelsetenesta, og då bør ein og sjå på samarbeid om felles løysingar for å få til dette på best mogleg vis. Det er avgjerande at dei tenestene som blir lagt til lokalsjukehus, nærsjukehus og sjukestover og er tilstrekkeleg finansierte.

Med fleire eldre vert det òg behov for fleire sengeplassar. Det kan gjere nytten ved og behovet for lokalsjukehusa større og trengst å ta med i vurderinga.